ทุกปีในช่วง TCAS รอบสุดท้าย พี่ ๆ ที่ Timemachine Design Studio จะได้รับคำถามหนึ่งซ้ำ ๆ จากน้องหลายคนที่กำลังยืนอยู่หน้าทางแยกของชีวิต
“พี่ครับ/คะ หนูติดสถาปัตย์ผังเมืองที่จุฬาฯ แต่ก็ติดสถาปัตย์หลักที่อีกมหาวิทยาลัยด้วย ระหว่างชื่อจุฬาฯ กับคณะที่ตรงสายมากกว่า ควรเลือกอะไรดี”
คำถามนี้ฟังดูเหมือนเป็นแค่การเทียบชื่อมหาวิทยาลัย แต่จริง ๆ แล้วมันคือคำถามที่ใหญ่กว่านั้นมาก เพราะสถาปัตย์ผังเมืองและสถาปัตย์หลักไม่ใช่แค่คณะเดียวกันที่ต่างมหาวิทยาลัย แต่เป็นสองเส้นทางอาชีพที่มีวิธีคิด ขอบเขตงาน และเป้าหมายปลายทางที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง และนี่คือสิ่งที่นักเรียนจำนวนมากเพิ่งมารู้ตัวก็ตอนที่ต้องตัดสินใจเลือกในรอบสุดท้ายนี่แหละ
สถาปัตย์ผังเมืองคืออะไรกันแน่
ก่อนจะเลือกอะไร เราต้องเข้าใจก่อนว่าสถาปัตย์ผังเมืองทำงานกับอะไร
สถาปัตย์ผังเมืองคือการออกแบบภาพรวมของเมืองในสเกลที่ใหญ่ที่สุด ไม่ใช่การออกแบบอาคารทีละหลัง แต่เป็นการกำหนดโครงสร้างการเติบโตของเมือง การวางโซนนิ่ง การควบคุมความสูงของอาคารในแต่ละพื้นที่ การจัดสรรพื้นที่สีเขียว ระบบคมนาคม และผลกระทบที่การพัฒนาแต่ละจุดจะส่งต่อชุมชนโดยรอบ
พูดง่าย ๆ คือ ถ้าสถาปนิกหลักตอบคำถามว่า “อาคารหลังนี้ควรมีหน้าตาและฟังก์ชันแบบไหน” สถาปนิกผังเมืองจะตอบคำถามว่า “เมืองทั้งเมืองควรเติบโตไปในทิศทางไหน และอาคารแต่ละประเภทควรอยู่ตรงไหนของเมือง”
นี่คือเหตุผลที่สถาปนิกผังเมืองจะไม่ได้ลงรายละเอียดงานออกแบบอาคารหรือพื้นที่ภายใน และนี่ก็คือจุดที่ทำให้สายงานของสถาปนิกผังเมืองแตกต่างจากสถาปนิกหลักหรือสถาปนิกตกแต่งภายในอย่างชัดเจน
แล้วสถาปัตย์หลักต่างกันอย่างไร
สถาปัตย์หลักคือสายที่ออกแบบอาคารในระดับที่จับต้องได้จริง ตั้งแต่โครงสร้าง การจัดวางพื้นที่ภายใน หน้าตาของอาคาร ไปจนถึงรายละเอียดที่ทำให้อาคารหลังหนึ่งใช้งานได้จริงและสวยงามในเวลาเดียวกัน
และสิ่งสำคัญที่หลายคนมองข้ามคือ การเรียนสถาปัตย์หลักคือเส้นทางที่จะนำไปสู่การเป็นสถาปนิกที่มีสิทธิ์เซ็นแบบอาคารในอนาคต ซึ่งเป็นใบเบิกทางสำคัญสำหรับใครที่อยากเปิดบริษัทออกแบบของตัวเอง หรืออยากรับงานออกแบบอาคารโดยตรง
ดังนั้นถ้าภาพในหัวของคุณคือการออกแบบบ้าน อาคารสำนักงาน หรือพื้นที่ภายในที่ลงตัวสวยงาม นี่คือสัญญาณว่าสิ่งที่คุณต้องการจริง ๆ อาจไม่ใช่สถาปัตย์ผังเมือง แม้ว่ามันจะมีคำว่า “สถาปัตย์” อยู่ในชื่อเหมือนกันก็ตาม
แล้วระหว่างสองทางนี้ ควรเลือกอะไรดี
คำตอบนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับชื่อมหาวิทยาลัย แต่ขึ้นอยู่กับว่าคุณฝันถึงงานแบบไหนในอีกสิบปีข้างหน้า
ถ้าคุณฝันอยากเป็นสถาปนิกที่ออกแบบอาคาร อยากเห็นโครงสร้างที่ตัวเองคิดกลายเป็นตึกจริง อยากจัดโซนภายในให้ลงตัว และอยากมีสิทธิ์เซ็นแบบในอนาคต การเลือกสถาปัตย์หลักของอีกมหาวิทยาลัยอาจตอบโจทย์มากกว่า แม้ว่าคุณจะติดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในสาขาผังเมืองก็ตาม
แต่ถ้าสิ่งที่คุณสนใจจริง ๆ คือภาพรวมของเมือง การวางแผนการเติบโต ระบบคมนาคม พื้นที่สาธารณะ หรือคำถามที่ว่าทำไมบางเมืองถึงน่าอยู่กว่าเมืองอื่น การเรียนสถาปัตย์ผังเมืองที่จุฬาฯ ถือเป็นทางเลือกที่แข็งแรงมาก เพราะคุณจะได้ความรู้เฉพาะทางที่ลึกและสามารถต่อยอดในสายงานนี้ได้อย่างเต็มที่
อย่าให้ชื่อมหาวิทยาลัยมาตัดสินใจแทนความฝันของคุณ
สิ่งที่อันตรายที่สุดในการตัดสินใจรอบสุดท้ายของ TCAS คือการเลือกตามชื่อเสียงของมหาวิทยาลัยมากกว่าความเข้าใจในเนื้อหาของสายอาชีพ
หลายคนคิดว่า “ติดจุฬาฯ แล้วจะไม่เลือกได้อย่างไร” โดยไม่ได้ถามตัวเองก่อนว่าสิ่งที่ตัวเองจะได้เรียนจริง ๆ ตรงกับสิ่งที่ตัวเองอยากทำในอนาคตหรือไม่ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นบ่อยคือนักเรียนที่เรียนไปได้สักพักแล้วรู้สึกว่า “นี่ไม่ใช่สิ่งที่ฉันคิดไว้” ซึ่งกว่าจะรู้ตัวก็เสียเวลาไปหลายปีแล้ว
เช่นเดียวกับที่การสอบเข้า INDA และ COMMDE ไม่ได้มองหาคนที่มีคะแนนสูงที่สุด แต่มองหาคนที่เข้าใจตัวเองและเส้นทางที่ตัวเองเลือกอย่างแท้จริง การเลือกคณะในรอบ TCAS สุดท้ายก็เช่นกัน ความเข้าใจในตัวเองและในเนื้อหาของวิชาชีพคือสิ่งที่จะทำให้คุณเลือกได้ถูกจุดที่สุด ไม่ใช่ชื่อของมหาวิทยาลัยที่ติดอยู่หน้าใบปริญญา
เช็กตัวเองก่อนตัดสินใจ
ถ้ายังตัดสินใจไม่ได้ ลองถามตัวเองด้วยคำถามเหล่านี้
เวลาคุณดูภาพอาคารสวย ๆ คุณสนใจรายละเอียดของตัวอาคารหรือสนใจว่าอาคารนั้นตั้งอยู่ในผังเมืองแบบไหน คุณชอบจินตนาการถึงบ้านหรือพื้นที่ภายในที่ลงตัว หรือชอบคิดถึงระบบขนส่งและการเติบโตของเมืองทั้งเมือง ถ้ามีโอกาสได้ลงมือออกแบบจริง คุณอยากเซ็นแบบอาคารด้วยตัวเอง หรืออยากเป็นคนวางนโยบายและโครงสร้างให้เมืองเติบโตอย่างถูกทาง
คำตอบของคุณต่อคำถามเหล่านี้จะบอกได้ดีกว่าชื่อมหาวิทยาลัยใด ๆ ว่าเส้นทางไหนเหมาะกับคุณมากที่สุด
ไม่ว่าจะเลือกทางไหน การเตรียมตัวที่ดีคือสิ่งสำคัญ
ไม่ว่าน้อง ๆ จะเลือกเดินสายสถาปัตย์ผังเมือง สถาปัตย์หลัก หรือสายออกแบบอื่น ๆ อย่าง INDA และ COMMDE สิ่งที่เหมือนกันคือทุกเส้นทางต้องการความเข้าใจในตัวเองที่ชัดเจน และการเตรียมตัวที่ตรงจุด
ที่ Time Machine Studio เราดูแลนักเรียนตั้งแต่ขั้นตอนการค้นหาตัวเองว่าสายไหนเหมาะกับเรา ไปจนถึงการเตรียม Portfolio การติวสถาปัตย์จุฬา และการเตรียมสัมภาษณ์ เพราะเราเชื่อว่าการเลือกคณะที่ใช่ตั้งแต่ต้นทาง สำคัญไม่น้อยไปกว่าการเตรียมตัวสอบให้เก่งที่สุด
บทสรุป
ในรอบสุดท้ายของ TCAS การเลือกระหว่างสถาปัตย์ผังเมืองจุฬาฯ กับสถาปัตย์หลักของมหาวิทยาลัยอื่น ไม่มีคำตอบที่ถูกหรือผิดตายตัว มีแต่คำตอบที่ใช่หรือไม่ใช่สำหรับตัวคุณเอง
บางทีคณะที่ใช่อาจไม่ใช่คณะที่มีชื่อดังที่สุด แต่เป็นคณะที่ตรงกับสิ่งที่คุณอยากทำในวันที่คุณเรียนจบไปแล้วจริง ๆ เพราะสุดท้ายแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบอาคารหรือการออกแบบเมือง ทั้งสองอย่างก็คือการสร้างความฝันของคุณเองให้กลายเป็นจริง